Kinderen krijgen

Een dwarslaesie heeft ook invloed op het gebied van seks, voortplanting en zwangerschap. In deze rubriek lees je over vruchtbaarheid, mogelijkheden om zwanger te worden en kinderen krijgen.

Regelmatig vragen mensen ons om informatie rond zwangerschap en dwarslaesie. Om ervaringen van anderen ook voor toekomstige vaders en moeders toegankelijk te maken, willen wij hier zo veel mogelijk informatie plaatsen. Als je wilt, kun je ook een bijdrage leveren. Het mag van alles zijn: positieve of negatieve ervaringen, gebruik van medicijnen voor en na de zwangerschap of de begeleiding tijdens de zwangerschap. Mail je informatie of ervaring naar  ons en wij zorgen dat je verhaal op onze site komt.

Zwangerschap

Na het moment dat een vrouw een dwarslaesie krijgt, volgt meestal een periode zonder menstruatie. Na verloop van tijd wordt de menstruatie weer normaal. Vrouwen met een dwarslaesie zijn gewoon vruchtbaar. Wanneer je geen kinderen wilt, moet je bij seks de normale voorzorgsmaatregelen nemen.
Als je zwanger bent en je hebt een dwarslaesie, moet je naast de gebruikelijke controles extra aandacht besteden aan:

  • Goede controle van urine en urinewegen

Bij vrouwen met een dwarslaesie boven T6 bestaat het risico van autonome dysreflexie , bijvoorbeeld door het uitzetten van de baarmoeder. Het is goed om geïnformeerd te zijn over hoe te handelen bij autonome dysreflexie. Vraag ernaar bij je revalidatiearts.
Autonome dysreflexie is een plotselinge stijging van de bloeddruk, als reactie op een specifieke prikkel van het zenuwstelsel. De prikkel, bijvoorbeeld een overvolle blaas of darm, zet een reflex in werking, waardoor de bloeddruk omhoog schiet.

  • Het begin van de weeën

Zwangere vrouwen met een dwarslaesie nemen weeën niet of minder goed waar. Zeker aan het einde van de zwangerschap moet dus goed gecontroleerd worden of de bevalling aanstaande is of wanneer deze begint.

  • Decubitus

Bij langdurig liggen in één houding (bijvoorbeeld tijdens de bevalling) kan door gevoelsstoornissen makkelijk decubitus ontstaan. Begeleiding door een gynaecoloog vanaf het begin van de zwangerschap is wenselijk. Liefst een gynaecoloog met ervaring met “dwarslaesiezwangerschappen”. Heeft hij die ervaring niet, dan moet hij overleggen met een ervaren collega of revalidatiearts. Ook is het aan te raden om in het ziekenhuis te bevallen.

Vruchtbaarheid mannen

Over de vruchtbaarheid van mannen met een dwarslaesie is geen algemene uitspraak te doen. Iedere man moet voor zichzelf uitzoeken of hij vruchtbaar is. Dit uitzoeken kan psychisch zeer belastend zijn. Misschien lukt het niet om sperma naar buiten te krijgen, omdat je niet kunt ejaculeren. Dan vraagt het veel vasthoudendheid en moed om het toch te blijven proberen. Vooral als je te horen hebt gekregen dat de kans op vruchtbaarheid erg klein is. Maar meer en meer komen er berichten van mannen met een dwarslaesie die wél vruchtbaar zijn.

Vruchtbaar zaad verkrijgen en gebruiken

Om vruchtbaar zaad te verkrijgen en gebruiken, zijn verschillende “methoden”. Vaak is sprake van een zogenaamde retrogade ejaculatie. Dat is een zaaduitstorting waarbij het zaad niet naar buiten komt, maar in de blaas terechtkomt.

Een andere methode is elektrostimulatie, afkomstig uit Engeland. Daarbij worden de zaadblaasjes via de anus en de endeldarm gestimuleerd, waardoor een zaaduitstorting wordt opgewekt. Ook daarbij kan het zaad overigens in de blaas terechtkomen en met de urine worden uitgescheiden. De urine kan dan worden onderzocht op vruchtbare zaadcellen. Deze zaadcellen kunnen worden verzameld en eventueel via kunstmatige inseminatie bij de vrouw worden ingebracht. De stimulatie is pijnloos voor mensen met een complete dwarslaesie. Heb je nog wel enig gevoel, dan kan de stimulatie pijn veroorzaken en is soms verdoving via een ruggenprik noodzakelijk. Over het algemeen is zaad dat via stimulatie door een vibrator of via elektrostimulatie wordt verkregen van slechte kwaliteit. Als je dit zaad wilt gebruiken voor bevruchting, is meestal een kunstmatige (medische) bevruchtingsmethode noodzakelijk, zoals reageerbuisbevruchting. Informeer bij je revalidatiearts naar de mogelijkheden.

Vooral mannen met een lage dwarslaesie hebben nogal eens een druppelende zaadlozing. Ook dan kan het zaad eventueel via kunstmatige inseminatie bij de vrouw worden ingebracht. Voorwaarde is wel dat het zaad vruchtbaar is.

Oorzaak verminderde onvruchtbaarheid

De oorzaak van de verminderde vruchtbaarheid of onvruchtbaarheid van mannen met een dwarslaesie is niet helemaal duidelijk. Men denkt dat de oorzaak ligt in de vaak voorkomende blaasontstekingen, de bijbalontstekingen en in de verstoorde warmteregulatie in het scrotum.

Anticonceptie

Mannen en vrouwen die met elkaar vrijen en geen kinderen willen, moeten anticonceptiemaatregelen nemen. Dat geldt ook voor mannen met een dwarslaesie die vruchtbaar zijn en ejaculeren. Omdat de meeste mannen met een dwarslaesie niet vruchtbaar zijn en ook niet ejaculeren, zal anticonceptie bij hen vaak geen rol spelen. Maar voor vrijwel alle vrouwen met een dwarslaesie is het wél noodzakelijk om maatregelen te treffen.

Zoals bij iedereen speelt ook bij mensen met een dwarslaesie persoonlijke voorkeur bij de keuze van anticonceptiemiddel een grote rol. Maar als je een dwarslaesie hebt, zijn ook enkele praktische en medische overwegingen nodig. Bijvoorbeeld: is één of zijn beide partners gehandicapt, in welke mate en in hoeverre is de handfunctie aangetast? Is er iemand die je wil helpen en wil jij dat ook? Veel is dus afhankelijk van de individuele mogelijkheden en persoonlijke voorkeuren van jezelf en degene met wie je vrijt. Misschien helpen onze opmerkingen hieronder om een keus te maken.

meer informatie: www.anticonceptie.nl

Het condoom

Als de erectie tijdens de gemeenschap minder wordt, is de kans groot dat de man het condoom verliest. Dan is er geen enkele bescherming meer. Als de vrouw een dwarslaesie heeft, kan de man zonder problemen een condoom gebruiken. Maar heeft de vrouw een katheter in, dan moet de man oppassen dat hij het condoom niet kapot schuurt tegen de katheter. Gebruik condooms altijd in combinatie met zaaddodende middelen (pasta of schuim). Heeft de vrouw een slechte handfunctie en wil ze schuimtabletten gebruiken? Dan moet de partner of een verzorg(st)er helpen bij het inbrengen van de schuimtabletten.

De pil

Vrouwen met een dwarslaesie hebben door gebrek aan beweging  een grotere kans op trombose.

Een vrouw met een dwarslaesie kan niets merken van de eerste tekenen van een trombose: pijn in het onder- of dijbeen. Ook het rood worden en de zwelling van het been kunnen haar ontgaan. Maar de kans dat dat gebeurt, is klein. Het hoort immers bij de dagelijkse verzorging om die delen waar je geen gevoel hebt, te inspecteren op drukplekken en andere onregelmatigheden. De tromboseverdenkingen tegen de pil zijn nooit in onderzoeken aangetoond en bovendien zijn de risico’s die je bij een zwangerschap loopt waarschijnlijk groter.

De prikpil

Met de prikpil regel je de anticonceptie met een injectie eens in de 10 of 12 weken. Dat heeft zekere voordelen. Je hoeft niet meer te denken aan, of te vragen om, de dagelijkse pil. En als je de prikpil een half jaar hebt gebruikt, menstrueer je niet meer. Veel vrouwen met een handicap ervaren dat als erg prettig, omdat de menstruatiehygiëne vaak een grote belasting vormt en hiermee dus vervalt. Het eerste half jaar is meestal sprake van meer en onregelmatig bloedverlies. Als je met de prikpil stopt, kan de menstruatie lang uitblijven.

Het spiraal

Heb je gevoel in de baarmoeder Dan kan een spiraal acceptabel zijn. Maar het spiraal is niet helemaal zonder risico’s. Vooral als het niet op de juiste manier is ingebracht, kan het infecties in de baarmoeder veroorzaken, of de baarmoederwand doorboren en in de buikholte infecties veroorzaken. Een vrouw zonder gevoel in de baarmoeder (vaak het geval bij een dwarslaesie boven T6) merkt niet als er iets mis is met het spiraal. Dat kan tot gevaarlijk zijn. Maandelijks moet via plastic draadjes die aan het spiraal vastzitten, worden gecontroleerd of het spiraal nog op zijn plaats zit. Vrouwen met een slechte handfunctie hebben hulp nodig bij deze controle. Zij hebben ook hulp nodig bij het inbrengen van het zaaddodende middel, dat het eerste half jaar samen met het spiraal gebruikt moet worden.

De baarmoederring (het pessarium)

Het pessarium of de baarmoederring is met gebruik van een zaaddodende pasta of schuim een redelijk betrouwbaar anticonceptiemiddel. Er zijn instrumenten die het makkelijker maken om zo’n ring in te brengen, vooral een ring die een veer als rand heeft. De ring moet je steeds voor het vrijen opnieuw inbrengen en mag je pas acht uur na de gemeenschap verwijderen. Het hangt van je handfunctie af of je bij het inbrengen en het verwijderen hulp nodig hebt. Je partner kan eventueel leren om de ring in te brengen en te voelen of deze goed zit. Bij blaastrainen (kloppen en drukken op de blaas om deze te ledigen) moet je oppassen dat de ring niet wegglijdt. Als je vaak blaasinfecties hebt, kun je beter geen ring gebruiken om extra kans op infectie te voorkomen.

Het vrouwencondoom

Het vrouwencondoom wordt in de vagina geplaatst en heeft een opening waar de penis in kan. Een voordeel van het vrouwencondoom is dat zelf controle hebt over het voorkomen van zwangerschap en soa’s. Het vrouwencondoom is vooral geschikt voor vrouwen die weinig seks hebben en geen ander voorbehoedsmiddel gebruiken en die met iemand naar bed gaan die geen condoom wil gebruiken.

Sterilisatie

Vrouwen en mannen die geen kinderen (meer) willen, kunnen zich laten steriliseren. Vooral bij mannen is dit een kleine medische ingreep, maar voor beiden is de ingreep onherroepelijk.

NVSH

De NVSH (Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming) geeft enkele folders over anticonceptie uit. Deze kun je telefonisch aanvragen via de infolijn (0900) 9212, waarna je ze gratis krijgt toegestuurd. Deze folders gaan echter niet in op de speciale problemen die je met een dwarslaesie met de verschillende middelen kunt hebben.

Kunstmatige inseminatie

Als de man onvruchtbaar is; of niet in staat is kinderen te verwekken en een stel toch kinderen wil, is kunstmatige inseminatie of in-vitrofertilisatie (IVF) met eigen of donor sperma mogelijk. Of je handicap als bezwaar wordt gezien hangt af van de arts die de inseminatie doet. Je kunt je door de huisarts naar een gynaecoloog laten verwijzen of zelf met een gynaecoloog contact opnemen.

De revalidatiekliniek Het Roessingh en het Medisch Spectrum Twente in Enschede begeleiden paren met een kinderwens, waarvan de man een dwarslaesie heeft. Meestal wordt gestart met inseminatie. Als deze methode niet tot een zwangerschap leidt, wordt overgegaan tot een IVF-behandeling.

Adoptie

Als zelf kinderen krijgen geen optie is, is adoptie een mogelijkheid. Bij de Stichting Adoptievoorzieningen en de Raad voor Kinderbescherming zijn adoptiebrochures te krijgen. Hierin staan de eisen waaraan je moet voldoen en hoe de adoptieprocedure eruit ziet. De Raden voor de Kinderbescherming moeten onderzoeken of een gezin geschikt is voor de adoptie van een kind. Een lichamelijke handicap van een van de partners hoeft geen bezwaar te zijn.

Bij de adoptie van heel jonge kinderen komt heel wat kijken. Het is een langdurig proces. Het adopteren van een Nederlands kind duurt ongeveer 8-10 jaar. Adoptie in een ontwikkelingsland duurt gemiddeld 3 tot 5 jaar.

Nuttige links

Stichting Intermobiel Informatie over kinderen krijgen, hulpmiddelen voor verzorging, etc.
NVSH Informatie over anticonceptie etc.
Adoptie Informatie over het adopteren van kinderen en wat er zoal bij komt kijken