Vakantie

Met een dwarslaesie of caudalaesie wordt reizen ingewikkelder. Een goede voorbereiding helpt. Op deze pagina vind je tips om je op weg te helpen.

Op reis gaan naar een onbekende bestemming betekent avontuur. Verwacht niet dat alles net zo zal zijn als thuis en wees bereid je af en toe aan te passen. Maar… laat je niet weerhouden om waar dan ook naartoe te gaan!

Wat je je kunt afvragen:

  • Waar wil je heen: Nederland, Europa, nog verder weg?
  • Wat voor type reis wil je maken: in een camper, tent, huisje of hotel, op één plek of rondreizen, welke activiteiten, individueel of met een groep?
  • Welke hulp, aanpassingen en/of hulpmiddelen zijn voor jou van belang, welke zijn zelfs noodzakelijk? Maak hiervan een lijst. Houd rekening met details, zoals de draaicirkel van je rolstoel en je eigen lengte en gewicht.

Omdat er meer geregeld moet worden, zul je zelf actief achter dingen moeten aangaan. Ga op onderzoek uit, doe navraag, zorg dat iedereen de nodige informatie heeft. Iedere gehandicapte reiziger heeft weer andere wensen en eisen en jij bent dé deskundige als het gaat om jouw situatie.

 

Kamperen

Ook met een beperking is kamperen prima mogelijk. Je kunt je eigen kampeeruitrusting laten aanpassen, of een aangepaste uitrusting huren.

Veel campings beschikken over de nodige voorzieningen zoals aangepaste douches en toiletten. Dit is echter niet verplicht. Houd er rekening mee dat voorzieningen op buitenlandse campings vaak niet voldoen aan de Nederlandse norm.

Een lijst van campings die geschikt zijn voor mensen met een handicap vind je op   Acsi Freelife, Kamperen met een handicap. Deze campings hebben allemaal ten minste een aangepast toilet en/of douche.

Meer informatie over kampeermiddelen vind je o.a. bij;

Stichting Handicamp

Mobiel, auto- en recreatieaanpassingen 

On wheels

Verblijven in een hotel, vakantiewoning of B&B

Op hotelboekingsites kun je vaak als zoekoptie aangeven dat je een rolstoeltoegankelijke accommodatie zoekt. Grote vakantieparken hebben meestal aangepaste huisjes te huur. Ook zijn er toegankelijke B&B te vinden. Meer hierover op reisorganisaties.

Er bestaat een site voor internationale woningruil van aangepaste woningen: matchinghouses.com

Onderzoek of de locatie die je op het oog hebt voor jou toegankelijk is. Mail of bel de reisorganisatie of de accommodatie zelf en stel vragen over de voorzieningen die voor jou belangrijk zijn, zoals (lift)deuren die breed genoeg zijn, voldoende ruimte rond het bed, een toilet waar je zelf op kunt komen vanuit de rolstoel en een inrijdbare douche. Vraag door en vraag ook om foto’s. Ga zeker niet blind af op toegankelijkheidsinformatie die je vindt op internet.

Met de auto

Als je met je eigen auto op reis gaat, laat dan voor vertrek de auto en de aanpassingen nakijken. Vraag aan het aanpassingsbedrijf wat je kunt doen als er onderweg problemen zouden ontstaan en neem contact met ze op als je toch pech krijgt.

Andere tips:

  • Onder andere op de Franse tolwegen betaal je minder als je een aangepaste auto hebt en een Europese gehandicaptenparkeerkaart. Meer info: anwb.nl.
  • De regels voor het gebruik van een gehandicaptenparkeerkaart verschillen per Nederlandse gemeente en per land.
  • Met de gehandicaptenparkeerkaart mag je in steden vaak toch een milieuzone inrijden, ook al voldoet je auto niet aan de milieueisen. De regels daarover verschillen per land en per gemeente. Zoek op internet naar informatie.
  • Voor aangepaste toiletten in Duitsland en enkele andere landen bestaat een sleutel, die je voor € 22,50 kunt bestellen via de DON webshop
  • Zit je op een anti-decubitus kussen? Leg voor lange autoritten het AD kussen op de autostoel.

Met de bus

Als je volledig rolstoelgebonden bent, is een vakantie met een niet-aangepaste bus of touringcar eigenlijk geen optie. Alleen als je zelf naar binnen weet te komen of een medereiziger je in en uit de bus kan tillen, zou dat mogelijk zijn. Er bestaan groepsreizen voor mensen met een beperking waarbij gebruik wordt gemaakt van toegankelijke bussen.

Met de trein

Kijk voor informatie over reizen met de trein in Nederland op ns.nl. Kijk voor informatie over reizen met de trein in het buitenland op nsinternational.nl

In Nederland worden geleidelijk meer toegankelijke Sprintertreinen ingezet op het spoor. Het doel van de Nederlandse Spoorwegen is dat in 2025 alle Sprinters rolstoeltoegankelijk zijn. In 2030 zouden alle stations rolstoeltoegankelijk moeten zijn. Meer informatie.

Als je met de trein naar het buitenland gaat, vraag je dan af of het station waar je aankomt toegankelijk is. Het is soms niet mogelijk om het station zelfstandig te verlaten.

Met de boot

Een cruise is een goede reismogelijkheid, als je tenminste een aangepaste hut hebt. Op grote cruiseschepen zijn aangepaste hutten beschikbaar.

Wil je gebruikmaken van een veerdienst, ga dan vooraf na wat de mogelijkheden zijn. Bij korte overtochten kun je meestal in de auto blijven zitten. Ook langere overtochten, bijvoorbeeld naar Engeland, zijn meestal mogelijk. Je moet dan wel bij de boeking aangeven van welke assistentie en voorzieningen je gebruik zou willen maken

Met het vliegtuig

Wanneer je als rolstoelgebruiker wilt vliegen, is het van belang om een aantal zaken goed te regelen.

Neem tijdens of na het boeken van de vlucht altijd contact op met de reisagent of de luchtvaartmaatschappij. Laat weten dat je met een rolstoel of ander hulpmiddel reist en geef informatie door:

  • Welke assistentie je nodig hebt. Je moet aangeven of je wel of niet zelf aan boord kunt lopen en wel of niet zelf de transfer naar de zogeheten aisle chair – gangpadstoel – kunt maken.
  • Welke hulpmiddelen je meeneemt: rolstoel, handbike, tillift, scootmobiel, enzovoort. Twee hulpmiddelen mogen gratis mee, voor meer hulpmiddelen moet je bijbetalen. De regels hiervoor verschillen per luchtvaartmaatschappij, dus kijk dit vooraf na. Als je hulpmiddelen met een accu meeneemt, ga dan na wat hiervoor de regels zijn.
  • Welke medische benodigdheden je meeneemt: katheters, verbandmiddelen, medicijnen, enzovoort. Tien tot vijftien kilo mag gratis mee; de hoeveelheid verschilt per maatschappij. Bepaalde benodigdheden mogen mee als handbagage. Denk bijvoorbeeld aan apparatuur voor slaapapneu en medische vloeistoffen.

Vraag om schriftelijke bevestiging van de afspraken over assistentie en hulpmiddelen, en zorg dat je die bevestiging bij je hebt als je gaat vliegen!

Denk er op de dag van de reis aan om de medicatie en zorgmiddelen die je onderweg nodig hebt in je handbagage mee te nemen. Neem ruim voldoende mee, want je kunt natuurlijk altijd te maken krijgen met vertraging, of je koffer kan kwijtraken. Verder moet je een Engelstalig geneesmiddelenpaspoort en een medische verklaring bij je hebben, deze kun je opvragen bij je apotheek.

Zorg dat de banden van de rolstoel niet te hard zijn opgepompt als je gaat vliegen. Door de lage druk in het vliegtuig kan de lucht in de banden uitzetten en dan kunnen de banden knappen. Neem een pomp mee om de banden op de plaatst van bestemming weer op te pompen.

Het personeel van de luchthaven weet dat niet altijd, maar je mag in een handbewogen rolstoel blijven zitten tot aan de deur of onder aan de trap naar het vliegtuig. Daar maak je de transfer naar de aisle chair, waarmee je aan boord en op je plek wordt geholpen. Let erop dat je rolstoel wordt gelabeld voor de juiste bestemming en, als je dat wilt, weer bij de gate wordt afgeleverd en niet op de bagageband. Neem losse elementen uit de rolstoel, zoals een kussen of remverlengers, mee het vliegtuig in zodat je rolstoel na de vlucht weer compleet is. Laat weten aan het personeel dat de rolstoel níet verder uit elkaar kan worden gehaald.

Als je gebruikmaakt van een elektrische rolstoel, kun je de losse onderdelen thuis al inpakken in noppenfolie: dan kun je controleren of de stoel ongeschonden is aangekomen. Je reist daarna in een handbewogen rolstoel naar de luchthaven. Daarmee zit je dan dus wel meteen aan het maximum van twee hulpmiddelen die je gratis mag meenemen.

Verlaat na aankomst het vliegtuig pas als je eigen rolstoel weer voor je klaarstaat. Alleen dan weet je zeker dat je stoel goed is aangekomen. Controleer of de rolstoel niet beschadigd is. Als dat wel het geval is, dien dan direct op de luchthaven een schadeclaim in. Zou je dat pas later doen, dan kun je niet meer aantonen dat de schade tijdens de vlucht is ontstaan.

De wc aan boord zal hoogstwaarschijnlijk niet bruikbaar zijn, dus vraag je van tevoren af hoe je het tijdens de vlucht gaat doen met toiletbezoek. Overleg eventueel met je revalidatiearts over de beste oplossing, zoals bijvoorbeeld een verblijfskatheter. Er zijn mensen die voor een lange vlucht antistollingsmiddelen nemen om de kans op trombose te verkleinen. Doe dit uitsluitend na overleg met je arts.

Op de meeste luchthavens zijn gehandicaptenparkeerplaatsen, vaak tegen gereduceerd tarief, dicht bij de ingang van de terminal.

Als je op Schiphol kiest voor langparkeren, kun je worden opgehaald en teruggebracht met een aangepast busje. Dit moet je vooraf aanvragen. Er zijn ook gehandciaptenparkeerplaatsen in de dichterbij gelegen parkeergarages, maar die zijn veel duurder.

Gedetailleerde informatie over vliegen met een beperking vanaf Schiphol vind je op schiphol.nl. Kijk voor de andere luchthavens op de desbetreffende website.

Een uitgebreide folder over vliegen met een beperking, inclusief checklist, is te vinden op Buitengewoon Reizen.

Hulp op locatie

Als je gebruikmaakt van thuiszorg – in natura of met een persoonsgebonden budget (PGB) – en op vakantie gaat in Nederland, kun je thuiszorg inhuren op de locatie waar je verblijft. Zoek op internet naar thuiszorgorganisaties op je vakantieadres en benader die ruim op tijd.

Bij aangepaste accommodaties is soms zorg beschikbaar. kijk hier voor meer info bij betreffende organisaties.

Wanneer je hulp in natura krijgt, moet je voor je vakantie aan de vergoedende instantie laten weten dat je tijdelijk van een andere organisatie hulp gaat ontvangen. Laat dit ook weten aan je eigen thuiszorgorganisatie.

Heb je een PGB, dan kun je ervoor kiezen om je eigen zorgverlener mee te nemen. Met de PGB’er maak je afspraken over de vergoeding van uren en van eventuele reis- en verblijfkosten. Je legt dit vast in een contract, dat je voor je vertrek moet voorleggen aan de vergoedende instantie. Ook als je op je vakantieadres een zorgverlener inhuurt, moet je de afspraken op die manier vooraf vastleggen. Zorg dat je dit ruim op tijd in gang zet; het kan weken duren voordat de toestemming rond is.

Als je in een Fokuswoning woont, kun je voor de periode van je vakantie een PGB aanvragen bij je zorgverzekeraar. Informatie daarover staat op de intranetsite van Fokus.

Het inhuren van hulp in het buitenland is soms ook mogelijk, zeker bij aangepaste accommodaties. Het verschilt van plaats tot plaats wat de mogelijkheden zijn, dus is het een kwestie van rondkijken op internet en navraag doen. Als je hebt geboekt via een reisorganisatie, kan die wellicht informeren. Zorgverzekeraars stellen voorwaarden voor het inhuren van hulp in het buitenland; zo kan het zijn dat een maximumtarief geldt. Zorg dat je die voorwaarden kent en dat je toestemming hebt van je vergoedende instantie.

Hulpmiddelen op locatie

Als je in Nederland op vakantie gaat, kun je hulpmiddelen – zoals een bed, tillift of douchestoel – huren of lenen via Vegro of Medipoint. Neem hierover tijdig contact op. Of eventuele huur wel of niet wordt vergoed, hangt af van je zorgverzekeraar.

Wat de mogelijkheden zijn in het buitenland verschilt ook weer van plaats tot plaats. Wellicht kan de reisorganisatie waar je hebt geboekt je ook hierover informeren. Verder is rondkijken op internet de beste manier om erachter te komen.

Vervoer op locatie

Als je op je vakantiebestemming vervoer nodig hebt, kun je het beste vooraf onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Wellicht kan het lokale verkeersbureau informeren, of een lokale gehandicaptenorganisatie.

  • Een rolstoeltaxi is soms een optie.
  • In sommige landen kun je zonder extra kosten auto’s huren met handbediening. Dat geldt onder andere voor Amerika.
  • Er bestaan draagbare systemen voor handbediening die je zelf kunt aanschaffen en meenemen. Het is niet overal toegestaan om met zo’n systeem te rijden, dus ga dat na.

Wanneer je een aangepaste auto huurt, vraag dan goed na wat precies de voorzieningen zijn. Is er een lift of oprijplaat, zijn de deur en de zitruimte hoog genoeg, kan je stoel goed worden vastgezet?

Medische aandachtspunten

Mensen met een hoge dwarslaesie kunnen hun eigen lichaamstemperatuur niet goed meer reguleren. Dat kan in een koude omgeving leiden tot onderkoeling en in een warme omgeving tot oververhitting. Wees hier dus heel alert op en denk vooraf na over maatregelen die je kunt nemen. Meer info hierover vind je in de dwarslaesiewiki.

Controleer je huid regelmatig op drukplekken, om decubituswonden te voorkomen. Op vakantie is dat risico groter, omdat je bijvoorbeeld lang op een auto- of vliegtuigstoel zit, meer zweet en op een andere matras slaapt. Ga bij een lange autorit op je eigen anti-decubituskussen zitten. In het vliegtuig is dat lang niet altijd verstandig. Als je kussen met lucht is gevuld, zet die lucht door de lagere druk in de cabine uit. Het kussen wordt dan harder dan normaal, waardoor de kans op decubitus juist toeneemt.

Voor een niet-gehandicapte reiziger is diarree meestal alleen vervelend, maar als je een dwarslaesie hebt en diarree oploopt, ben je misschien wel een week aan je bed gekluisterd. Zorg daarom voor een goede hygiëne op reis om te voorkomen dat je diarree krijgt.

Reis je naar een gebied met een andere tijdzone en heb je vaste tijdstippen voor het legen van blaas en darmen? Schuif dan die tijden geleidelijk op, zodat het lichaam kan wennen. Duurt je reis langer dan een dag? Dan kun je overwegen om een tussenstop in te lassen, ook om te kunnen laxeren. Als je darmspoelt en verblijft in een gebied waar je het kraanwater niet kan drinken, denk er dan aan dat je ook voor het spoelen water uit een fles moet gebruiken.

Als je diabetes hebt, let dan vooral ook op bij warm weer. Wanneer je insuline gebruikt, kan het zijn dat je daarvan minder nodig hebt. En denk eraan de insuline koel te houden in een koelkast of koeltasje.

Zorg voor een goede reisverzekering. De zorgverzekering dekt lang niet in alle landen de volledige ziektekosten. Lees de verzekeringsvoorwaarden goed na. Algemene informatie staat bijvoorbeeld op de website van de consumentenbond.

Meenemen op reis

Neem ruim voldoende van je dagelijkse medicijnen mee, en ook ruim voldoende zorgmaterialen: katheters en -zakken, continentiemateriaal, watjes, gaasjes en alles wat je thuis ook gebruikt bij je verzorging. Dit soort materialen zijn elders vaak ook wel verkrijgbaar, dus kun je ervoor kiezen om ze ter plekke te kopen. Ga dan wel eerst na of de gewenste materialen inderdaad zonder te veel zoeken beschikbaar zijn en of je zorgverzekeraar deze ook vergoedt. Als je vliegt, houd dan rekening met eventuele vertraging van de vlucht of een koffer die kan zoekraken. Neem je medicatie en voor  tenminste drie dagen aan materialen mee in je handbagage. Verdeel je materialen over verschillende koffers. Als je darmspoelt, neem dan een reserveset mee.

Neem als je naar het buitenland gaat – en zeker ook als je mogelijk te maken krijgt met douane – een Engelstalig geneesmiddelenpaspoort mee. Dit is verkrijgbaar bij je apotheek. Het paspoort vermeldt de werkzame stoffen in je medicijnen en eventuele allergieën. Neem je medicijnen mee in hun originele verpakking en met de bijsluiter erbij, zodat zo nodig uitgebreide informatie over dat middel beschikbaar is.

Als je langs de douane moet, vraag dan aan je (revalidatie)arts een Engelstalige medische verklaring. Hierin moet staan wat je aandoening is en welke hulpmiddelen je daarom nodig hebt. Het komt namelijk voor dat de douane moeilijk doet als er hulpmiddelen in de bagage zitten.

Moet je langs de douane en heb je een implantaat, zoals een blaasstimulator of baclofenpomp? Neem dan een patiëntenpas van het ziekenhuis of een röntgenfoto mee, voor het geval er vragen komen.

Ga na wat er kan misgaan met je rolstoel en hoe je dat onderweg zou kunnen oplossen. Neem desgewenst vervangende materialen mee, zoals een extra set banden, een extra ventiel en gereedschappen.

Nog wat dingen die onderweg nodig of nuttig kunnen zijn:

  • SOS-kaartje met de belangrijkste medische informatie en gegevens van een contactpersoon thuis.
  • Telefoonnummer en mailadres van de mensen met wie je mogelijk wilt overleggen, zoals je huisarts en revalidatiearts.
  • Bewijs ziektekostenverzekering en informatie reisverzekering.
  • Creditcard voor borg en dergelijke.
  • Imodium en ORS, voor het geval je diarree krijgt, en eventueel laxeermiddelen voor het geval je juist verstopt raakt.
  • Als je snel een blaasontsteking hebt een antibioticumkuurtje. Natuurlijk in overleg met revalidatiearts, huisarts of uroloog.
  • Een rol ducttape en tiewraps: goed om allerlei dingen provisorisch te repareren en vast te zetten!