Menu:
Snelmenu:
- Volg ons op
Waar ben ik:
Tekst:
Wat is het?
>> Ruggenmergbeschadiging
>> Hoogte dwarslaesie
>> Volledige of incomplete dwarslaesie
>> Functieverlies
>> Enkele cijfers
Ruggenmergbeschadiging
Samen met de hersenen vormt het ruggenmerg het ‘centraal zenuwstelsel’. Het ruggenmerg werkt als een bundel telefoonkabels die het transport van signalen tussen de hersenen en de rest van het lichaam verzorgt. Het is een vingerdikke streng van vijftig centimeter lang, waaruit om de anderhalve centimeter links en rechts, voor en achter vertakkingen, de zenuwwortels, komen. De hersenen geven informatie aan spieren en organen, waardoor deze goed kunnen functioneren. Zo worden alle bewegingen gestuurd. Organen en huid geven gevoelsinformatie door aan de hersenen, waarop dan gereageerd kan worden. Er komt een signaal van de huid als deze verbrandt, er komt een signaal van de blaas als deze is gevuld, enzovoorts.
Bij een dwarslaesie onderbreekt door de ruggenmergbeschadiging de verbinding tussen de hersenen en de organen en spieren. Hierdoor kunnen de hersenen geen boodschappen meer sturen naar de spieren en kunnen er geen (gevoels-)boodschappen naar de hersenen worden gestuurd. Daardoor zijn in het gebied onder de dwarslaesie beweging en gevoel verstoord. Deze onderbreking kan totaal zijn. Dan komt dus geen enkele boodschap meer door. De onderbreking kan ook gedeeltelijk zijn. Dan blijft een deel van de verbinding tussen de hersenen en het lichaam in stand.
Een beschadiging van het ruggenmerg levert vrij snel littekenweefsel op. De cellen van het littekenweefsel voorkomen dat de afgebroken zenuwvezels opnieuw naar het lagere deel van het ruggenmerg kunnen uitgroeien. Dit is een van de belangrijkste redenen waarom bij dwarslaesie geen of heel weinig herstel optreedt. Een dwarslaesie leidt dus altijd tot een blijvende, meer of minder ernstige handicap.
Hoogte dwarslaesie
Het laagste niveau van het ruggenmerg waarop de zenuwwortels aan beide kanten nog volledig in tact zijn, is het uitgangspunt bij het bepalen van de hoogte van de dwarslaesie. Bijvoorbeeld bij een dwarslaesie T9 zijn de zenuwwortels die onder de negende thoracale wervel (borstwervel) uittreden nog intact. Bij de meeste dwarslaesies zijn de benen, blaas, darmen en geslachtsorganen betrokken. Als de laesie hoger zit, kan daarnaast de romp verlamd en gevoelloos zijn. Bij een beschadiging ter hoogte van de nek is er sprake van een hoge laesie (T1 of hoger). Hierbij zijn ook de arm- en handfunctie gestoord, wat verstrekkende gevolgen kan hebben. Er kunnen dan eveneens problemen zijn met de ademhaling en bloeddruk. Al met al is bij een hoge laesie veel meer verzorging nodig en zijn er veel meer handelingen die je niet of moeilijk zelf kunt verrichten. Het leven wordt er ingrijpend door veranderd. Daarom kun je een hoge en een lage laesie nauwelijks met elkaar vergelijken.
Bij het aanduiden van de hoogte van een dwarslaesie worden ook wel de termen paraplegie, tetraplegie en quadriplegie gebruikt. Paraplegie wil zeggen dat het ruggenmerg beschadigd is onder de halswervels. Dat houdt in dat de betrokkene nog de volledige beschikking heeft over zijn armen en handen. Meestal zijn mensen met een paraplegie met behulp van hulpmiddelen in staat om met revalidatie weer geheel zelfstandig te worden. De termen tetraplegie en quadriplegie betekenen hetzelfde. Daarmee wordt aangeduid dat alle vier de ledematen, de armen en benen, verlamd zijn. De beschadiging van het ruggenmerg bevindt zich dan in het cervicale gebied (de nek).
Volledige of incomplete dwarslaesie
Het laagste niveau van het ruggenmerg waarop de zenuwwortels aan beide zijden intact zijn, is het uitgangspunt bij het bepalen van de hoogte van de dwarslaesie. Wanneer de dwarslaesie niet volledig - ofwel incompleet - is, dan zijn niet alle zenuwen in het ruggenmerg boven het niveau van de dwarslaesie beschadigd. Het is dan van geval tot geval verschillend welke spieren er nog werken en in welke delen van de huid en de organen er nog gevoel is. Het komt voor dat mensen met een incomplete dwarslaesie nog kunnen lopen, soms zelfs zonder enige hulp.
Functieverlies
Afhankelijk van de ernst van de ruggenmergbeschadiging ontstaat verlies van:
controle over bewegingen
• verlamming van spieren
• verlies van spiermassa en -volume, en dus van spierkracht
• spieren met spastische bewegingen
gevoel
• geen gevoel voor pijn, heet/koud en druk
• geen gevoel voor positie van ledematen als vingers, hand, armen en benen
• slechte regulatie van de lichaamstemperatuur
controle over organen
• verlies van normale maag/darmfuncties en van de blaasfunctie
• pijngevoelens in organen
• verlies van de sexuele functies
Enkele cijfers
Het aantal mensen met een dwarslaesie in Nederland is niet exact bekend. Geschat wordt dat het er tussen de 12.000 en 15.000 zijn, waarvan circa 10.000 rolstoelgebonden. De gemiddelde leeftijd waarop iemand in Nederland een dwarslaesie krijgt, is 39 jaar. Per jaar komen er 400 tot 500 dwarslaesies bij. Oorzaken:
• Verkeersongevallen: 35%
• Ziekte en/of medische behandeling: 18%
• Sport: 15%
• Bedrijfsongeval: 13%
• Val van een hoogte: 9%
• Overige oorzaken: 10%
